EO

‘De Sobibor Tapes – de vergeten interviews van Jules Schelvis'

Amstelveen - DE EO zendt op woensdag 27 januari 2021 de unieke documentaire ‘De Sobibor Tapes – de vergeten interviews van Jules Schelvis’ uit. Jules Schelvis was woonachtig in Amstelveen, waar hij in 2016 op 95-jarige leeftijd overleed. 

Tijdens de nationale herdenking op 4 mei vorig jaar stond koning Willem Alexander nog uitgebreid stil bij het aangrijpende verhaal van Schelvis, die zeven concentratie- en vernietigingskampen overleefde en daar diverse boeken en documentaires over maakte.

Deze nieuwe EO-documentaire kan worden gezien als de voltooiing van het levenswerk van Jules Schelvis over de opstand in Sobibor, zo meldt de omroep. Het betreft een bijzonder project met interviews waarin de organisatoren en getuigen van de opstand in vernietigingskamp Sobibor hun verhaal doen.

De interviews zijn ooit gemaakt door Jules Schelvis, en bevat uniek historisch materiaal. De Amstelveense documentairemaker Piet de Blaauw heeft Jules persoonlijk gekend en heeft een bijzondere documentaire samengesteld waarin de plannen en opstand in Sobibor van minuut tot minuut worden weergegeven.

1943

Op 14 oktober 1943 komt een groep gevangenen in vernietigingskamp Sobibor in opstand tegen de SS-bewakers. Veertig jaar later interviewt de Nederlander Jules Schelvis, zelf overlevende van Sobibor, twaalf mannen en vrouwen die bij de opstand betrokken waren. Schelvis legde de gesprekken vast met een van de eerste consumentencamera’s. Dit unieke historische materiaal (achttien uur lang) vormt de basis van de documentaire.

Enige levende bewijs

De unieke beelden zijn het enige levende bewijs van de opstand in het vernietigingskamp Sobibor. Indrukwekkende getuigenissen van overlevenden over de onmenselijke gebeurtenissen binnen de afrastering van het kamp. Getuigen die tijdens de gesprekken opnieuw beleven hoe ze zich voelden in het kamp waar moord en vernietiging ‘gewoon’ was. De interviews met de getuigen worden afgewisseld door verhalen van onder meer Jetje Manheim en Johannes Houwink ten Cate die aan de hand van brieven, foto’s en kranten artikelen vertellen over Jules’ jarenlange inspanning om de opstand in Sobibor wereldkundig te maken. Het resultaat is een uniek verslag van hoe de Joodse revolte in Sobibor van minuut tot minuut heeft plaatsgevonden.  

De getuigen 

“Ik geloofde er eerlijk gezegd niet in”, zegt opstandelingenleider Sasha Pechersky in zijn interview met Jules Schelvis. Toch besloot de krijgsgevangen Sovjetmilitair door te gaan met de opstand. “Mijn belangrijkste doel was om die fascisten te doden. Misschien zouden er zo’n 15-20 mensen kunnen ontkomen om de wereld de waarheid te vertellen.” 

Chaskiel Menche, verloor zijn vrouw, kind en moeder in Sobibor. Direct na aankomst werden zij omgebracht. “Ze willen dit toch geheimhouden”, zegt hij tegen Jules Schelvis. Menche besloot dat hij wraak wilde nemen en vertelt in detail hoe hij zijn nazibeulen met een bijl de hersens insloeg tijdens de opstand, waarna hij vluchtte. “Je moet de wereld laten zien wat hier gebeurt in dit kamp.” 

 Jules Schelvis 

Tijdens de oorlog worden Jules en Rachel Schelvis vanuit Nederland naar Sobibor gedeporteerd. Jules wordt na aankomst overgeplaatst naar een ander kamp om daar tewerk te worden gesteld. Zijn vrouw Rachel wordt direct in Sobibor vermoord. In het vernietigingskamp zijn naar schatting in totaal 170.000 mensen gedood. Van de 35.000 Nederlanders die in Sobibor terecht kwamen, hebben slechts 18 mensen het overleefd. Na de opstand besluiten de nazi’s om het hele kampcomplex te vernietigen. Voor hen was het een schande dat Joodse ‘Untermenschen’ in staat waren geweest om ‘Arische’ militairen te overmeesteren.  

Levenstaak

Jules Schelvis zag het als zijn levenstaak om het verhaal van de Opstand van Sobibor openbaar te maken. Begin jaren ’80 documenteert hij samen met de slaviste Dunya Breur, het getuigenis van Sacha Pechersky, de Russische opstandelingenleider en elf andere direct betrokkenen. 

Het idee was om met het materiaal een documentaire te maken, jaren voordat Claude Lanzmann en Steven Spielberg begonnen aan hun ‘oral history’-projecten over de Holocaust. Tot grote teleurstelling van Jules Schelvis is zijn documentaire over de opstand van Sobibor er nooit gekomen. Vijf jaar na zijn overlijden is zijn levenswerk nu gerealiseerd door filmmaker Piet de Blaauw en cameraman Jan Pieter Tuinstra.

Uitzending

De documentaire ‘De Sobibor Tapes – de vergeten interviews van Jules Schelvis' wordt op de Internationale Herdenkingsdag van de Slachtoffers van de Holocaust (woensdag 27 januari 2021) uitgezondenom 20.30 uur bij de EO op NPO 2.

Gemeente Amstelveen besloot in 2016 een straatnaam naar Jules Schelvis te vernoemen: De Dr. Jules Schelvislaan komt in de nieuw te bouwen wijk De Scheg in Amstelveen Zuid.


Meer nieuws

112 vandaag 18:26

Bestuurder bestelbus in aanrijding met jongetje op fiets

Amstelveen - In Westwijk is dinsdagavond een bestuurder van een bestelbus (pakketdienst) in aanrijding gekomen met een jongetje op een fiets. Het ongeval vond plaats op de kruising van de Guldenroedelaan en de Burgemeester Wiegelweg.

Algemeen vandaag 11:18

Amstelveen tussen grootste stijgers toeristenbelasting: bijna 50%+

Amstelveen - Toeristen die overnachten in een hotel, betalen dit jaar in Amstelveen € 4,45 toeristenbelasting per nacht. Amstelveen verhoogde deze vorm van belasting met bijna 50 procent en behoort daarmee tot de grootste stijgers van de provincie en het land.

112 vandaag 09:02

Chaos rond rotonde Sportlaan-Beneluxbaan na ongeval tussen auto en fatbike

Amstelveen - Een flinke chaos rond de rotonde van de Beneluxbaan/Sportlaan vanmorgen. Een automobilist kwam op de rotonde in aanrijding met de bestuurder van een fatbike, waarna diverse automobilisten die plaats poogden te maken voor de ambulance zich vastreden in de zachte berm.

Verkeer & Vervoer vandaag 08:48

196 hardrijders op de bon aan Sportlaan in Amstelveen

Amstelveen - Aan de Sportlaan in Amstelveen zijn gisteren (maandag 26 februari 2024) 196 weggebruikers betrapt op te hard rijden. Op de Sportlaan, waar veel scholen liggen en het vaak druk is, is 50 kilometer per uur toegestaan,