Amstelveen - Meer dan de helft van de Nederlandse bedrijven is onvoldoende of zelfs helemaal niet voorbereid op stroom- of netwerkuitval. Toch is dat een reëel risico bij bijvoorbeeld een grootschalige cyberaanval, een storing in het elektriciteitsnet of een natuurramp. 

In zo’n situatie kunnen belangrijke bedrijfsprocessen langdurig stilvallen, met grote gevolgen voor de samenleving. Hoewel bedrijven een cruciale rol spelen in het draaiende houden van die samenleving, is slechts een minderheid voorbereid op dit soort worst-case-scenario’s.

Weerbaarheid

In opdracht van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat is onderzoek gedaan waaruit blijkt dat veel Nederlandse bedrijven onvoldoende zijn voorbereid. Ongeveer een derde van de bedrijven denkt dat de kans op een noodsituatie in de toekomst groot is. Ondernemers maken zich vooral zorgen over oorlogsdreiging en de mogelijke gevolgen daarvan, zoals grootschalige stroomuitval.

Toch geeft slechts 19% van de ondernemers aan dat hun bedrijf goed bestand is tegen economische crises en oorlogssituaties. Een kwart zegt voorbereid te zijn op uitval van gas of water. Voor digitale afhankelijkheden ligt dat nog lager: slechts 15% is voorbereid op uitval van het internet en clouddiensten.

Impact

Vooral stroomuitval en de uitval van internet en clouddiensten zullen een grote impact hebben. In de afgelopen jaren hebben bedrijven steeds meer automatiseringsprocessen ondergebracht in een cloud. Daardoor zijn ze niet langer volledig afhankelijk van een lokale server, wat op zich een veilig idee is. Maar voor toegang tot de cloud, moet er wel internettoegang zijn.

Bij internetuitval en netwerk- en cyberaanvallen zullen veel geautomatiseerde processen niet meer uitgevoerd kunnen worden. Machines komen letterlijk tot stilstand. Manieren om te communiceren worden drastisch beperkt. Mensen komen het gebouw waar ze werken niet meer binnen. Er kunnen geen online betalingen meer worden verricht. En omdat veel bedrijven onderdeel van een keten vormen, kan uiteindelijk de hele economie stil komen te vallen. De financiële schade is enorm. Als blijkt dat het bedrijf niets heeft gedaan om de gevolgen te beperken, zal het ook flinke reputatieschade lijden.

Bewustwording

Toch heeft ruim de helft van de ondernemers nog geen maatregelen genomen om zich beter voor te bereiden. Een derde van de bedrijven bevindt zich nog in de onwetendheidsfase en houdt zich nauwelijks met dit onderwerp bezig. Nog eens een derde begint de urgentie te zien en zit inmiddels in de bewustwordingsfase. Om die bewustwording te vergroten is de overheid deze maand de campagne ‘Blijft jouw bedrijf draaien in een noodsituatie?’ gestart.

De campagne maakt deel uit van het landelijke ‘Denk Vooruit’- programma, dat in het najaar van 2025 van start ging.

In actie

Grote bedrijven zijn zich doorgaans beter bewust van de risico’s en hebben ook meer middelen om maatregelen te nemen. Toch doen ook kleine en zelfstandige ondernemers er goed aan rekening te houden met het worstcasescenario. Dat hoeft niet per se ingewikkeld of duur te zijn: je hebt niet altijd IT-experts nodig of grote budgetten. Met basismaatregelen zoals antivirussoftware, regelmatige back-ups, multifactorauthenticatie en goede wachtwoordhygiëne kom je al een heel eind. Ook een VPN is voor bedrijven een relatief goedkope maar effectieve manier om gegevens en privacy te beschermen. Denk niet dat je daar per se duur voor uit bent: zoek simpelweg een VPN voor de beste prijs. VPN-providers hebben regelmatig aanbiedingen, waardoor je voordelig uit kunt zijn zonder in te leveren op beveiliging.

Draaiboek

Het maken van een draaiboek vormt een belangrijk onderdeel van de hierboven genoemde overheidscampagne. Hierin leggen bedrijven vast wat er in de eerste 72 uur na het ontstaan van de noodsituatie moet gebeuren. In een goed draaiboek staan in ieder geval antwoorden op de volgende vragen:

• Welke mensen zijn onmisbaar om het bedrijf door te laten draaien?
• Hoe kunnen deze mensen bereikt worden als telefoon en internet uitvallen?
• Wat is het alternatief als deze mensen onbereikbaar zijn?
• Wat heeft het bedrijf nodig om 72 uur lang door te draaien?
• Is daarvan voldoende voorraad?
• Wie zijn de leveranciers?
• Welke klanten zijn volledig afhankelijk van de diensten of leveringen van het bedrijf?
• Wat verwacht de omgeving van het bedrijf?
• Wat kan het bedrijf doen voor de directe omgeving?

Samengevat

De kans op een noodsituatie is reëel, maar veel bedrijven weten nog niet goed wat ze in zo’n geval moeten doen. Preventieve maatregelen nemen is daarom altijd een goed begin, net als het opstellen van een draaiboek. Zo worden bedrijven weerbaarder en kan de schade zo veel mogelijk worden beperkt.