Amstelveen - Operaties zoals een keizersnede kunnen veel betekenen, maar soms blijft er littekenpijn achter. Veel mensen denken dat dit erbij hoort en lopen er te lang mee door. Onnodig, benadrukt anesthesioloog-pijnspecialist Brigitte Dyrbye van Ziekenhuis Amstelland. ‘Littekenpijn is meestal goed te behandelen. En hoe eerder iemand komt, hoe beter.’
Littekenpijn komt vaker voor dan gedacht
Dyrbye werkt al meer dan tien jaar als anesthesioloog-pijnspecialist en ziet dat littekenpijn nog vaak onder de radar blijft. ‘Wat wij in de praktijk zien, is waarschijnlijk maar het topje van de ijsberg,’ signaleert ze. ‘Uit de literatuur weten we dat littekenpijn veel vaker voorkomt dan het aantal patiënten dat zich bij ons meldt. Dat betekent dat er mensen rondlopen met klachten, zonder dat ze weten dat er behandeling mogelijk is.’
Een litteken heeft tijd nodig om te genezen. Maar in het genezingsproces kan het misgaan. ‘Soms groeit een zenuw ongunstig mee of raakt een zenuw geïrriteerd,’ legt Dyrbye uit. ‘Dan ontstaat pijn die niet meer past bij normale genezing.’
Wanneer is pijn bij een litteken niet meer normaal?
Littekenpijn kan zich uiten als een branderig, zeurend of scherp gevoel. Soms is aanraking vervelend of doet kleding pijn. Ook kou of temperatuurwisselingen kunnen de klachten verergeren. Veel patiënten denken dat die pijn erbij hoort, zeker na een operatie of keizersnede, en kijken het daarom een tijd aan. ‘Dat is ook deels zo,’ zegt Dyrbye, ‘maar als de pijn blijft terwijl je verwacht dat die voorbij zou moeten zijn, of het dagelijks leven belemmert, is dat een belangrijk signaal.’
Hoe wordt littekenpijn vastgesteld?
Voor het vaststellen van littekenpijn is meestal geen uitgebreid onderzoek nodig. ‘We halen veel informatie uit het verhaal van de patiënt en uit lichamelijk onderzoek,’ licht Dyrbye toe. ‘Hoe ziet het litteken eruit? Waar zit de pijn? En wat voelt iemand bij aanraking? Dat is vaak al voldoende.’
In Ziekenhuis Amstelland zien patiënten altijd direct een pijnspecialist. Op de polikliniek pijngeneeskunde werken drie anesthesioloog-pijnspecialisten en vier pijnverpleegkundigen. ‘En de wachttijden zijn relatief kort: meestal kan iemand binnen drie weken terecht.’
Goede resultaten met effectieve, laagdrempelige behandelingen
Bij littekenpijn zijn verschillende - vaak relatief eenvoudige - behandelopties mogelijk. Zo kan medicatie worden ingezet om de prikkelgeleiding van de zenuwen te dempen en het pijnsysteem tot rust te brengen. Of een TENS-behandeling waarbij via plakkers lichte stroomprikkels worden gegeven die het pijnsignaal afleiden en de aanmaak van lichaamseigen pijnstillers stimuleren.
Daarnaast is er de capsaïcinepleister, die ervoor zorgt dat pijnzenuwen tijdelijk worden ‘uitgeschakeld’. Het effect kan weken tot maanden aanhouden na één behandeling, waardoor de patiënt hiervoor maar een paar keer per jaar naar het ziekenhuis hoeft. Ziekenhuis Amstelland heeft hier bovengemiddeld goede ervaringen mee.
Als laatste kan een gevoelig zenuwtakje zeer gericht worden behandeld met een injectie of een PRF-behandeling (milde stroompulsjes). ‘Hoewel dit spannend kan klinken,’ zegt Dyrbye, ‘ervaren de meeste patiënten de behandeling als goed te doen. Vaak zien we duidelijke pijnvermindering.’ Welke behandeling het meest geschikt is, verschilt per persoon. Daarom staat maatwerk centraal en wordt altijd samen gekeken naar wat het beste past.
‘De wachttijden zijn relatief kort: meestal kan iemand binnen drie weken terecht’
Brigitte Dyrbye, anesthesioloog-pijnspecialist
Geen nieuwe operatie nodig bij littekenpijn
Soms denken mensen dat het opnieuw openen en sluiten van een litteken kan helpen tegen littekenpijn. In de praktijk is dat vaak niet het geval. ‘Opnieuw opereren kan de klachten zelfs verergeren, omdat elke ingreep nieuw littekenweefsel veroorzaakt,’ verduidelijkt Dyrbye. ‘Daarom is dit geen standaardoplossing en wordt het alleen overwogen als daar een duidelijke medische reden voor is.’
Waarom vroeg behandelen belangrijk is
Wanneer pijn lange tijd aanhoudt, kan het pijnsignaal zich als het ware vastzetten in het lichaam. Dit heet centrale sensitisatie. Hoe langer het pijnsysteem overactief blijft, hoe moeilijker het wordt om het weer tot rust te brengen. ‘Juist daarom is het belangrijk om niet te lang met pijnklachten rond te blijven lopen,’ benadrukt Dyrbye. ‘Vroege behandeling kan voorkomen dat pijn chronisch wordt.’
Voorbeeld uit de praktijk: pijn na een knip
In haar werk ziet Dyrbye hoe groot de impact van littekenpijn kan zijn. Zo behandelde zij een jonge vrouw die na een knip tijdens de bevalling pijnklachten hield. Elke beweging deed pijn, ook in de intimiteit met haar partner. ‘Als klachten zo hevig zijn dat ze iemands dagelijks functioneren en relaties beïnvloeden, dan zie je hoeveel impact littekenpijn kan hebben,’ vertelt Dyrbye. Na een zorgvuldig uitgevoerde PRF-behandeling verbeterden de klachten van de jonge vrouw gelukkig aanzienlijk.
Aanhoudende pijn na een keizersnede
Niet alleen na een vaginale bevalling, maar ook na een keizersnede is het voor vrouwen vaak lastig om te bepalen wanneer pijn niet meer bij het herstel hoort. Volgens Dyrbye trekken vrouwen daarom niet snel aan de bel. ‘Veel vrouwen gunnen zichzelf die stap niet. Maar als bewegen, zorgen voor het kind of andere dagelijkse activiteiten moeilijk blijven, is dat een signaal om hulp te zoeken.’
Wat kun je zelf doen wanneer je een litteken hebt?
In de eerste fase na een operatie of bevalling helpt het om een litteken soepel te houden. Regelmatig masseren, insmeren met een crème die prettig aanvoelt en het gebied voorzichtig blijven gebruiken, ondersteunen het herstel. Maar blijf niet te lang rondlopen met littekenpijn, geeft Dyrbye mee. ‘Het is geen aanstellerij. Er zijn goede, relatief eenvoudige behandelingen om de pijn te verhelpen. En hoe eerder we iemand zien, hoe meer we kunnen betekenen.’
Twijfelt u of pijn bij herstel hoort? Bespreek het met uw huisarts of specialist. Bij aanhoudende pijn kunt u worden verwezen naar de polikliniek pijngeneeskunde.
Dit artikel verscheen eerder in de maart-editie van AmstelveenZ Magazine, nummer 106.