Amstelveen - D66 was volgens diverse insiders de gedoodverfde favoriet om gisteren tijdens de lokale gemeenteraadsverkiezingen de grootste partij van Amstelveen te worden. Na de glorieuze winst bij de Tweede Kamerverkiezingen, waar de democraten de VVD als eeuwig grootste van de Amstelveense troon wisten te stoten, werd dat kunstje nu niet herhaald: GroenLinks-PvdA troefde zowel de VVD als D66 af. 

Dat ‘de grote drie’ (GL-PvdA, VVD en D66) gisterenavond onderling zouden strijden voor de eindzege was volgens verwachting, alleen de volgorde moest nog worden bepaald. De toch wel verrassende winnaar van de strijd, GroenLinks-PvdA, is nu aan zet en zal volgens traditie de coalitieonderhandelingen gaan leiden. Daarvoor wordt een formateur ingezet, die een rondje zal maken langs alle partijen. Voor een meerderheid zijn minimaal 19 zetels van de in totaal 37 zetels benodigd.

Recht aan verkiezingsuitslag
Een coalitie tussen de drie grootste partijen (GroenLinks-PvdA, VVD en D66 - goed voor een ruime meerderheid 25 zetels) zou het beste recht doen aan de verkiezingsuitslag, maar de vraag is natuurlijk of dat een optie is. De combinatie GL-PvdA met D66 is het probleem niet, anders ligt dat bij de combinatie tussen GL-PvdA en de VVD.

Het is geen geheim dat de VVD (als grootste partij die het altijd was) jarenlang de coalitiedeur ramdicht heeft gehouden voor GroenLinks en dat die twee partijen de afgelopen periode als vileine vijanden door de politieke arena trokken. Ook liggen de standpunten op sommige onderwerpen logischerwijs mijlenver uiteen. Nu GroenLinks-PvdA één partij is, moeten er dus echt flink wat drempels worden overwonnen.  

Wat het bijzonder maakt is dat de PvdA de afgelopen jaren juist bijzonder goed door een deur kon met de VVD. De coalitie (VVD, D66 en PvdA, met steun van Goed voor Amstelveen) werkte naar tevredenheid samen.

Voor wie kiest D66 als het er op aan komt
Als een samenwerking met de VVD voor winnaar GroenLinks-PvdA een brug te ver is en het de VVD wil skippen, is de linkse combinatiepartij vooral aangewezen op D66. Samen hebben GL-PvdA en D66 zestien zetels. Zij zouden bijvoorbeeld met Burgerbelangen (2 zetels) en Goed voor Amstelveen (1 zetel) op een minimale meerderheid van 19 zetels komen. Mààr D66 en VVD zijn in Amstelveen, in tegenstelling tot in diverse andere gemeenten, twee handen op één buik.

De grote vraag is dus of D66 en VVD elkaar vast blijven houden, als GroenLinks-PvdA niet met de VVD kan of wil.  Blijft D66 in dat geval trouw aan de VVD, dan is GroenLinks-PvdA direct uitgespeeld. Ze hebben dan wel 9 zetels, maar een meerderheid vormen zonder D66 is schier onmogelijk: de verschillen met de grotere rechtse partijen Actief voor Amstelveen en FVD (samen 6 zetels) zijn enorm en met de kleinere partijen redden ze het niet. Er lijkt dus echt een sleutelrol te liggen voor D66: kiezen zij - als het er op aan zal komen voor - winnaar GL-PvdA, of voor de VVD?

Als VVD en D66 samen verder willen, kunnen ze dat ook doen zònder winnaar PvdA-GroenLinks. Actief voor Amstelveen is net als de FVD vermoedelijk te rechts voor een samenwerking met D66, maar met bijvoorbeeld  Burgerbelangen (2 zetels) en Goed voor Amstelveen (1 zetel) hebben VVD en D66 al snel een meerderheid van 19 zetels.

NB: dit artikel is gebaseerd op de voorlopige uitslag en zetelverdeling, te weten:
GL-PvdA 9, VVD 9, D66 7, Actief voor Amstelveen 4, FVD 2, bbA 2.  En 50PLUS, CDA, SP,  Goed voor Amstelveen (allen 1) CU 0.