Amstelveen - Een broodje onderweg, een boek in de winkel of koffie na een wandeling: afrekenen duurt vaak enkele seconden. Je houdt een telefoon of betaalpas bij het apparaat, hoort een piepje en loopt door. Een losse euro in je jaszak komt minder vaak van pas. Daardoor verandert meer dan de manier waarop geld van rekening naar rekening gaat. 

Volgens De Nederlandsche Bank werd in 2025 nog 17 procent van de betalingen aan de kassa contant gedaan. Bijna vier op de tien betalingen verliepen via een telefoon of smartwatch. Betalen is daarmee sneller en stiller geworden. De handeling verdwijnt naar de achtergrond van een gewone dag.

Betalen zonder het te voelen

Contant geld maakt een betaling zichtbaar. Je ziet munten in je hand, telt briefjes na en merkt dat je portemonnee lichter wordt. Bij een digitale betaling zie je meestal alleen kort een bedrag op een scherm. Dat is handig bij een drukke boodschap of snelle lunch, maar het haalt ook een klein moment van aandacht weg. Voor kinderen kan muntgeld een eerste kennismaking met rekenen zijn. Ze sparen kleingeld, vergelijken prijzen en ontdekken hoeveel iets kost. Ook volwassenen bewaren soms munten uit een vakantie, een oude gulden of het eerste muntje dat een kind kreeg. Zo blijft geld verbonden aan herinneringen, terwijl het dagelijks gebruik verder digitaliseert.

Een munt is meer dan betaalmiddel

Munten vertellen iets over de tijd waarin ze zijn gemaakt. Een afbeelding, jaartal of opschrift kan verwijzen naar een land, een gebeurtenis of een oude vorst. Voor mensen die gouden munten kopen, kan dat tastbare karakter een reden zijn om zich te verdiepen in de herkomst, het gewicht en de staat van een munt. De keuze gaat dan verder dan het bedrag dat op dat moment voor goud wordt gevraagd. Een munt in je hand maakt waarde ook letterlijk voelbaar. Dat geldt voor een verzamelmunt, maar even goed voor kleingeld dat al jaren onderin een la ligt. De waarde hoeft daarbij niet alleen financieel te zijn. Een munt kan herinneren aan een reis, een erfenis of een gesprek met een grootouder over vroeger.

De waarde van meerdere mogelijkheden

Digitale betalingen bieden veel gemak. Ze maken het eenvoudiger om een rekening te delen, online te bestellen of zonder portemonnee de deur uit te gaan. Toch blijft contant geld voor sommige mensen prettig, bijvoorbeeld om overzicht te houden over uitgaven of om zonder telefoon te kunnen betalen. Ook bij een technische storing is een tweede betaalmogelijkheid waardevol. De aandacht voor die keuze is ook zichtbaar in de Nederlandse regels rond contant geld. Overheid en De Nederlandsche Bank willen dat mensen toegang houden tot meer dan één betaalmogelijkheid. Dat helpt mensen die minder goed met digitale middelen overweg kunnen en voorkomt dat één systeem te bepalend wordt in het dagelijks leven. Bij goud beleggen spelen weer andere vragen. Dan gaat het onder meer om het doel van de aankoop, mogelijke prijsbewegingen, veilige opslag en kosten bij aankoop of verkoop. Een gouden munt kan onderdeel zijn van een verzameling én van een financiële afweging, maar die twee kanten vragen om een eigen blik.