Amstelveen - Families komen bij elkaar, huizen worden versierd en cadeautjes worden uitgepakt. De feestdagen maken december altijd tot een van de leukste maanden van het jaar. Maar er zijn in Amstelveen flink wat inwoners voor wie deze sociale warmte en knusse gezelligheid niet vanzelfsprekend zijn. 

Zij voelen zich eenzaam of hebben simpelweg niet de middelen om de feestdagen te vieren. Wethouder Marijn van Ballegooijen (Zorg) bekommert zich oprecht om deze inwoners en zet zich al jaren vol overgave in om vooral die mensen te helpen die het nodig hebben. 

Amstelveen staat wellicht te boek als een welvarende gemeente, maar eenzaamheid en armoede zijn geen abstracte begrippen in onze stad. Van Ballegooijen verheldert dat eenzaamheid en financiële problemen vaak met elkaar samenhangen, maar zeker niet altijd: ‘Er zijn inwoners met weinig geld die een warm sociaal netwerk hebben en echt gelukkig zijn. Maar andersom zijn er ook mensen die financieel alles op orde hebben, terwijl ze zich heel eenzaam en diep ongelukkig voelen. Eenzaamheid kan vele oorzaken hebben. Naast financiële problemen, zijn het verlies van een dierbare, een scheiding of het verliezen van een baan veelvuldige oorzaken,’ zegt Van Ballegooijen.

Better Together

‘Better Together’, een samenwerkingsverband tussen verschillende maatschappelijke organisaties in Amstelveen, opgezet om eenzaamheid te herkennen en te verhelpen, is volgens Van Ballegooijen een prachtig initiatief: ‘Dankzij dit soort clubs weten we steeds beter hoe eenzaamheid in onze stad eruitziet. In Amstelveen zien we dat eenzaamheid vaak hard toeslaat bij inwoners die aan het einde van hun carrière zonder werk komen te zitten. Maar ook bij de hoogste leeftijden (85 jaar en ouder, red.) zien we veel eenzaamheid. Op die leeftijd word je minder mobiel en gaan je zintuigen achteruit, dat speelt allemaal mee.’ 

Jongvolwassenen

Van Ballegooijen slikt even en slaat een zorgelijke toon aan als het op jongvolwassenen aankomt. Eenzaamheid onder deze groep (pakweg 18-27 jaar) neemt namelijk veel sneller toe dan bij andere groepen. ‘Inwoners in deze leeftijdscategorie hebben het steeds vaker moeilijk. De eerste tien jaar van een volwassen leven zijn cruciaal, maar steeds meer jongvolwassenen vallen in een soort zwart gat als ze klaar zijn met hun studie. Hun studententijd is voorbij, maar ze hebben niet de mogelijk om iets nieuws op te bouwen. Vooral jongeren die na hun studie geen woning of passende baan kunnen vinden, terwijl dat juist nodig is om stappen te zetten - samenwonen, een relatie, een gezin - lopen steeds vaker mentaal vast.’ 

Daar komt bij dat de mentale gezondheid van jongeren sowieso onder druk staat, niet in de laatste plaats door  sociale media. ‘De verwachtingen zijn torenhoog en vaak niet realistisch. Iedereen lijkt een perfect leven te leiden  en dat geeft veel jongeren het gevoel dat ze tekortschieten. We zien dat een groeiende groep jongeren en  jongvolwassenen kampt met mentale klachten, zoals somberheid, stress en angst, met eenzaamheid tot gevolg.’

De grote les

Maar hulp is vaak dichterbij dan men denkt. ‘Dankzij tal van betrokken organisaties en instellingen zoals Participe, maar ook buurthuizen, stadsdorpen en bewonersgroepen, wordt er van alles gedaan om mensen te betrekken. De grote les van de afgelopen jaren is dat mensen die eenzaam zijn, niet alleen aandacht willen krijgen, maar vooral ook willen geven. Ze willen ergens aan bijdragen. Eenzaamheid gaat vooral óók over of je van betekenis bent. Daarom stimuleren we steeds meer activiteiten om mensen echt te betrekken. Via onze vrijwilligerscentrale kunnen inwoners een plek vinden waar ze iets kunnen doen voor een ander. Of het nu gaat om vrijwilligerswerk, maatjesprojecten of buurthulp.’ 

Welzijn op Recept

De wethouder vertelt dat de samenwerking met huisartsen de afgelopen jaren sterk is verbeterd, met een aanpak die ‘Welzijn op Recept’ wordt genoemd. ‘Achter eenzaamheid gaan vaak andere problemen schuil. Huisartsen zien bijvoorbeeld geregeld mensen met pijn- en stressklachten die medisch niet zomaar op te lossen zijn. Soms moeten mensen vooral leren omgaan met die klachten en zich juist richten op die dingen die ze nog wel kunnen. Het helpt daarbij enorm als ze structuur, contact en betekenis in hun leven terugvinden. Ter verbetering van de mentale gezondheid zijn er ook allerlei beweeg- en sportgroepen die helpen om je beter te voelen. Bijna duizend Amstelveners zijn het afgelopen jaar via de huisarts doorverwezen naar welzijns- en beweegactiviteiten. Dat vind ik echt een mooie ontwikkeling. Het laat zien dat gezondheid niet zozeer met medicijnen wordt bereikt, maar juist door in contact en in beweging te komen - in de straat, de wijk, in het buurthuis of op de sportclub.’

Bewonersinitiatieven

Veel bewoners maken zich heden ten dage zorgen over de sociale samenhang in Amstelveen, zo bleek uit de laatste Stadspeiling. ‘We zijn een stad met een zeer gevarieerde bevolking, onder wie veel internationale nieuwkomers. Dat maakt onze stad rijk en divers, maar het maakt het contact in de buurt ook lastiger. Mede daarom zijn we vorig jaar gestart met een subsidieregeling voor bewonersinitiatieven,’ zegt Van Ballegooijen.

‘De regeling is een groot succes. Inwoners kunnen met een financieel steuntje in de rug van de gemeente 
buurtbarbecues, straatfeesten of winterborrels organiseren. We zien dat daar een enorme behoefte aan is. Een 
bijdrage van een paar honderd euro blijkt precies wat nodig is om een activiteit in een buurt mogelijk te maken.  De regeling is zo populair dat de pot al snel leeg raakte. We hebben besloten deze weer aan te vullen, want we willen écht doorgaan op deze weg. Het mooie is: mensen spreken ineens voor het eerst écht hun buren naast wie ze al vijf jaar wonen. Goed contact met de buren is in deze tijd misschien wel belangrijker dan ooit.’ 

Amstelveen telt inmiddels ook zo’n honderd ‘lief en leedstraten’, waar buren samen op elkaar letten en met een  bijdrage van de gemeente in hun buurt kleine dingen kunnen doen voor bewoners, die een grote betekenis  hebben. Een kaartje in de bus met de feestdagen, een kopje koffie of een bos bloemen op een verjaardag: het doet veel bewoners enorm goed.

Financiële steun

Ook heeft de gemeente de afgelopen jaren stappen gezet op het gebied van financiële steun. ‘Als gemeente hebben we onze regels verruimd: kinderen uit gezinnen tot 150 procent van het sociaal minimum kunnen nu aanspraak maken op ondersteuning, dat was 130 procent. En voor volwassenen en ouderen met een  Amstelveenpas is er nu keuze uit een museumjaarkaart, een zwemabonnement of een bibliotheekabonnement, zodat ook zij kunnen meedoen en eropuit kunnen.’

Wethouders Berkhout en Van Ballegooijen met 
dierenarts Edel van Dierenkliniek Amstelveen

Ook heeft de gemeente een speciaal oog voor mensen met schulden. ‘Wie met schulden te maken krijgt, belandt  vaak in een negatieve spiraal: boete op boete, envelop op envelop. Mensen raken het overzicht kwijt. We werken samen met het CAK, woningcorporaties en energiebedrijven. Als er betalingsachterstanden zijn, krijgen wij een signaal. Dat is wettelijk zo geregeld, maar in Amstelveen gaan we een stap verder om mensen te helpen. We gaan discreet bij mensen op thuisbezoek. Absoluut niet ter controle, maar om rustig te praten over de situatie. We hebben een heel betrokken team dat samen met bewoners kijkt hoe we de problemen samen kunnen oplossen. Zeker in een stad als de onze, met relatief veel zelfstandigen en zzp’ers met wisselende inkomens en ingewikkelde 
belastingzaken, is dat hard nodig. Daarom hebben we ook een speciaal team dat zich richt op zelfstandigen.’

Dierenkostenregeling

Een regeling die met gejuich werd ontvangen, is de dierenkostenregeling die dit voorjaar werd ingevoerd. ‘Nog nooit hebben we zoveel positieve reacties gehad op een hulpregeling. Houders van een Amstelveenpas kunnen 
nu naar de dierenarts zonder zich grote zorgen te hoeven maken over de kosten; die worden grotendeels vergoed door de gemeente. We zagen dat veel mensen bewust geen huisdier namen vanwege de hoge dierenartskosten,  terwijl een huisdier juist structuur, gezelschap en zingeving geeft.’

Tot slot zegt Van Ballegooijen: ‘Het mooie aan Amstelveen is dat er heel veel mensen zijn bij wie het goed gaat en die hun geluk graag delen. Veel mensen doen vrijwilligerswerk, starten initiatieven, geven gul aan goede doelen en inzamelacties. Dat is van onschatbare waarde. Dankzij al die inzet kunnen we er samen voor zorgen dat zoveel mogelijk inwoners mooie feestdagen beleven’

Dit artikel verscheen eerder in de december-editie van AmstelveenZ Magazine, nummer 104.